Vragen over de openbare ruimte, mobiliteit en klimaatadaptatie

Hoe wordt omgegaan met de mogelijke zeeniveaustijging, gezien de ligging van het Statenkwartier?

De overheid beschermt Nederland tegen overstromingen. Hiervoor is een nationaal Deltaprogramma opgesteld. Het Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen, Rijkswaterstaat en verschillende maatschappelijke organisaties werken hieraan samen.

Hoe milieuvriendelijk zijn elektrische auto’s?

Uit diverse wetenschappelijke onderzoek blijkt dat elektrische auto’s nu al gemiddeld een derde van de CO2 uitstoot veroorzaken vergeleken met een gemiddelde benzine/diesel auto. Dit is van ‘well to wheel’: van grondstoffen voor de auto, fabricage, tot en met het rijden met de auto. Als alle elektriciteit ‘groen’ wordt opgewekt, zal deze verhouding nog verder toenemen in het voordeel van de elektrische auto. Zie bijvoorbeeld ook het nieuwsbericht Onderzoek wijst uit dat elektrisch rijden echt schoner is.

Kan de Fred autoloos/vrij worden gemaakt?

De Fred is onlangs heringericht en een deel moet nog worden heringericht. Er zijn behoorlijk intensieve discussies gevoerd over de nieuwe inrichting van de ‘Fred’. In principe zou het aantal parkeerplaatsen kunnen worden verminderd. In de nieuwe inrichting liggen die op hetzelfde niveau als het trottoir. De nieuwe inrichting is daardoor een stuk verblijfsvriendelijker (klinkers) en minder parkeerplaatsen. Het gevolg zou dan wel zijn dat bezoekers van winkels meer in zijstraten gaan parkeren, dat is voor de omwonenden weer minder prettig. Als je ergens verkeer onmogelijk maakt, verdwijnt over het algemeen een deel, maar de rest verspreidt zich over omliggende straten/wegen. Voordat er nieuwe plannen worden gemaakt, is het verstandig het gebruik van de nieuwe inrichting (dus ook het 2e deel) af te wachten.

Hoe is het afgelopen met de pilot parkeren bij worldforum?

Deze is goed verlopen. Veel deelnemers aan de proef waren erg tevreden over de proef, maar gaven aan dat ze de beschikbaarheid van de parkeerplaatsen te beperkt vonden. De gemeente is nu in overleg met World Forum en het Rijksvastgoedbedrijf om structureel parkeerplaatsen voor bewonersparkeren te gaan aanbieden op basis van hetzelfde concept. We proberen daarbij meer en vaker parkeerplaatsen beschikbaar te hebben voor de bewoners.

Waar is actieplan fiets heen?

Wordt het actieplan fietsparkeren bedoeld? De opgehaalde input voor dat plan is uitgewerkt in ontwerpen die binnenkort aan de bewoners worden voorgelegd.

Waarom blijft de gemeente bezig met projecten als de ‘Frederik Hendrikstraat, die heel gevaarlijk is voor fietsers?

De gemeente is juist bezig met veel projecten om de fietsveiligheid en verkeersveiligheid te verbeteren. De insteek van de nieuwe inrichting van de Frederik Hendrikstraat is dat er minder hard gereden wordt door auto’s, waardoor er veiliger gefietst kan worden.

Is er een stappenplan voor ov-verbetering (in 2 jaar? 5 jaar? 10 jaar?) (nieuwe tramlijnen, lightrail?)

Ja, zie stukken Schaalsprong OV en OV Next.

Vragen over energie en wonen

Wat biedt het duingebied voor mogelijkheden voor (extra) wateropslag?

Deze zijn zeer beperkt. De duinen aan de noordkant en zuidkant van Den Haag zijn grondwaterwin- of grondwaterwaterbeschermingsgebieden waar geen opslag mogelijk is. Het Westduinpark is een natura 2000 gebied waarin vele beperkingen gelden. Onder de duinen zit een zoetwaterbel die het achterland beschermd tegen verzilting. Het is van belang deze zoetwaterbel in stand te houden of zelfs te vergroten. Dunea is bezig met een pilotproject om de zoetwaterbel in de diepere grondlagen te vergroten.

Haalbaarheid van aardwarmte in de wijk? (statenkwartier?)

In de concept-transitievisie warmte (RIS311707) is op pagina 20 aangegeven waar bestaande en potentiële bronnen zich bevinden in de stad. Rondom Statenkwartier zijn twee plekken waarbij er potentie is voor geothermie en waar nog gezocht wordt naar een geschikte locatie.

Haalbaarheid van collectieve elektriciteitsopwekking en -opslag?

In het project van de Duurzame Dakenjacht richt de gemeente zich op (collectieve) elektriciteitsopwekking, namelijk: zon op daken. Hierover is meer te lezen in de Programmabrief Duurzaamheid (RIS309860). Daarnaast is de gemeente Den Haag gesprekspartner als het gaat om het toekomstbestendig houden/maken (denk aan het voorkomen van congestieproblemen) van het elektriciteitsnet.

Wat zijn realistische alternatieven voor gas?

Er zijn verscheidene alternatieven voor gas. In de concept-transitievisie warmte (RIS311707) wordt hier uitgebreid op ingegaan. Bronnen voor Den Haag zijn warmte uit de diepe ondergrond (geothermie/aardwarmte), de ondiepe ondergrond (WKO), warmte uit de directe omgeving zoals water (aquathermie), lucht en zon of restwarmte uit de regio. Daarnaast zijn er ook elektrische oplossingen (denk aan de (hybride) warmtepomp en dergelijke). Op bladzijde 45 van de concept-transitievisie warmte kunt u de definities van deze technieken lezen.

Is warmtenet beste optie voor de wijk?

Voor het Statenkwartier is dit nog niet duidelijk. Zie ook pagina 19 van de concept-transitievisie warmte (RIS311707). Een hybride warmtepomp is een tussenliggende oplossing.

Hoe komt het dat het aardgasverbruik in Den Haag veel hoger ligt dan in andere steden?

Het gemiddeld aardgasverbruik in Den Haag lijkt inderdaad (gemiddeld per woning) hoger dan in andere steden (bijvoorbeeld in vergelijking met Amsterdam, Rotterdam of Utrecht) (Bron: CBS StatLine, Energieverbruik particuliere woningen; woningtype en regio’s). Aardgasverbruik kan echter verklaard worden door een breed palet aan factoren (buitentemperatuur, leeftijd van woningen, aantal personen in een woning, enzovoorts.). Wat in het oog springt, is dat het CBS aangeeft dat gebieden waar reeds stadsverwarming/warmtenetten aanwezig zijn, gemiddeld lager uitvallen, omdat deze woningen geen of relatief weinig gasverbruik hebben, maar wel meegeteld worden. Den Haag heeft, in vergelijking met de andere genoemde steden, relatief weinig warmtenetten. Daarnaast levert het Haagse warmtenet in het centrum voor circa 90% aan zakelijke afnemers. Ook is de Haagse woningvoorraad relatief oud, zo’n 40% is gebouwd voor 1945. Dit percentage is hoger dan steden als Amsterdam of Utrecht.

De toegevoegde waarde van verschillende maatregelen. Wat heeft de meeste impact?

De meeste ‘winst’ in de zin van energiebesparing, is te behalen door woningen met een slecht energielabel (dus woningen die relatief veel energie gebruiken) (E, F en G) te isoleren.

Wanneer lonen zonnepanelen zich financieel en milieutechnisch. De productie wordt niet altijd meegerekend. En hoe verhoudt zich dit (financieel en milieutechnisch) tot bijv. een kleine windturbine op je dak?

Zonnepanelen dragen bij aan de productie van duurzame energie. Afhankelijk van verschillende factoren (aantal panelen, vermogen van de panelen, de hoeveelheid zon die valt op je dak, de richting en helling van je dak, prijs van elektra, verloop van de salderingsregeling, enzovoorts) is de investering voor zonnepanelen in om en nabij 6 jaar terugverdiend, daarna heb je nog zo’n 19 jaar gratis stroom (Bron: Consumentenbond 2022).
Er komt wel wat CO2 vrij bij de productie van zonnepanelen, want daar is energie voor nodig en die komt meestal nog uit fossiele brandstoffen. Maar na 2 jaar zonnestroom opwekken, heb je net zoveel energie bespaard als er nodig was voor de productie van het systeem. Zonnepanelen gaan zeker 25 jaar mee; de rest van de 23 productieve jaren is elke opgewekte kWh netto milieuwinst (Bron: Milieu Centraal).
Kleine windturbines leveren veel minder stroom op en zijn lastig terug te verdienen in de levensduur van windturbines (20 jaar).

Is het niet mogelijk om de rioolzuivering Houtrust te voorzien van biogascentrale?

Hoogheemraadschap van Delfland (HDD) produceert alle vele jaren biogas op de AWZI Houtrust. Sinds februari 2021 wordt het biogas opgewerkt tot aardgaskwaliteit en terug geleverd aan het gasnet van Stedin.

Wat als ik voorop loop, maar uiteindelijk blijkt het de verkeerde oplossing?

Veel maatregelen (zoals de meeste isolatiemaatregelen) zijn zogenaamde ‘no-regret’ maatregelen. Maatregelen waarbij men, wat de nieuwe oplossing ook wordt, geen spijt van zou kunnen krijgen. Het kan uiteraard wel voorkomen dat wanneer men nu kiest voor een individuele oplossing (bijvoorbeeld een warmtepomp) en er blijkt later in de wijk een collectief systeem te komen (bijvoorbeeld een warmtenet), de kosten voor de individuele oplossing achteraf niet gemaakt hadden hoeven worden. Dit is echter inherent aan de keuzevrijheid die eigenaren hebben, een van de uitgangspunten van de gemeente Den Haag. Zie voor meer over de Haagse uitgangspunten pagina 9 van de concept-transitievisie warmte (RIS311707).

Denkt de gemeente over windmolens op zee?

De gemeente is voor wat betreft windmolens op zee geen actieve partij, maar wel een belanghebbende. De gemeente is niet het bevoegd gezag (dat is het Rijk) op mogelijke locaties voor windmolens. Dergelijke locaties liggen daarvoor te ver uit de kust.

Waar wordt naar gekeken bij het bedenken van nieuwe plannen (bijv. het warmtenet)? Zijn er bepaalde doelstellingen?

Er zijn verschillende vragen die de gemeente zichzelf stelt bij nieuwe plannen. Is er sprake van gebruik van schone energie waardoor de CO2-uitstoot omlaaggaat en er geen blijvende afhankelijkheid van fossiele energie ontstaat? Is het betaalbaar en financierbaar? Zie ook pagina 1 van de concept-transitievisie warmte (RIS311707).

Op welke oplossingen wordt door de gemeente gemikt voor van het gas af in deze wijk?

Voor het Statenkwartier is dit nog niet duidelijk. Zie ook pagina 19 van de concept-transitievisie warmte (RIS311707). De toekomstige warmteoptie voor het Statenkwartier is nog niet concreet.

Welke richting denkt de gemeente aan? Isoleren is één ding, maar als we denken aan (groene) energievoorziening?

Als het gaat om (groene) energievoorziening zet de gemeente Den Haag in op een mix van (lokale/duurzame) energiebronnen. In de concept-transitievisie warmte (RIS311707) wordt hier uitgebreid op ingegaan. Hierin worden ook de Haagse uitgangspunten besproken. Bronnen voor Den Haag zijn warmte uit de diepe ondergrond (geothermie/aardwarmte), de ondiepe ondergrond (WKO), warmte uit de directe omgeving zoals water (aquathermie), lucht en zon of restwarmte uit de regio. Daarnaast zijn er ook elektrische oplossingen (denk aan de (hybride) warmtepomp).

Is het isoleren van oude woningen echt nuttig?

Ja, hoe slechter de woningen zijn geïsoleerd, hoe meer valt er te besparen.

Wat kan ik doen in mijn specifieke situatie, met een oud, beschermd stadsgezicht pand. En kan de daarbij behorende investering (enkel zonnepaneel) niet efficiënter elders worden ingezet?

Ook oude woningen kunnen worden geïsoleerd zonder de buitenzijde te veranderen. Een zonnepaneel op een beschermd stadsgezicht is niet inefficiënter dan een zonnepaneel op een nieuwe woning (zonder beschermde status). Bij transport van stroom zijn er altijd verliezen. Hierdoor is het altijd het meest efficiënt om stroom op te wekken in de buurt van de verbruiker. Een zonnepaneel op eigenwoning is misschien niet genoeg voor het volledige verbruik, maar een zonnepaneel op het eigen dag is wel efficiënter dan een zonnepaneel op grote afstand (zonnepark).

Wat kunnen bewoners nu doen in overgangsfase?

Ongeacht wat uiteindelijk de warmtebron van voorkeur zal gaan worden, is isoleren altijd het beginpunt. Door de warmtevraag van uw woning te verlagen, maakt u uw woning klaar voor vrijwel elke vorm van gasloos verwarmen.

Hoe zit het met de Vattenfall warmtepomp? Deze kan het water tot 70 graden verwarmen, ideaal voor het Statenkwartier.

Hoge temperatuur warmtepompen zijn een oplossing voor slecht geïsoleerde woningen. Helaas gaat de hogere temperatuur ook altijd gepaard met een lagere efficiëntie (hogere stookkosten), waardoor isoleren bij elke warmtepomp een verstandige eerste stap is.

Hoe regel ik het verduurzamen van mijn huis?

Begin met een gratis energiescan van de gemeente of de isolatiemogelijkheden van uw woning in kaart te brengen. Kijk op www.duurzamestad.denhaag.nl  of kom langs bij het Hou van je huis energieloket op de Denneweg 62a.

Kan de gemeente energielabels verplichten?

Deze zijn reeds wettelijk verplicht bij verhuur/verkoop van een bestaande of nieuwbouwwoning. De gemeente heeft geen rol in de handhaving hiervan.

Wat te doen met relatief oude huizen in het Statenkwartier. Hoe isoleren, werkt warmtepomp? Hoe muren isoleren zonder spouwmuur?

Elke woning is te isoleren. Hoe en tegen welke kosten verschilt per woning. Een warmtepomp werkt goed en zeer efficiënt, mits deze is afgestemd op het warmteverlies van de woning. “Steens muren” kunnen technisch aan de binnen of buitenzijde worden geïsoleerd.

Wat doet de gemeente om verhuurders te prikkelen of verplichten tot verduurzaming?

De gemeente zoekt de samenwerking/overlegt met woningcorporaties. Daarnaast wordt er informatie en ondersteuning aan particuliere verhuurders geboden (Hou van je Huis).

Hoe gaat de particuliere huurder handelingsperspectief krijgen van de gemeente?

Elke huurder kan zijn/haar verhuurder vragen om tegen huurverhoging energiebesparende maatregelen aan te brengen. Als de verhuurder weigert of de huurverhoging onredelijk is, staat het de huurder vrij dit te laten beoordelen door de huurcommissie of de rechter. De rechter kan de verhuurder verplichten energiebesparende maatregelen te treffen tegen een redelijke huurverhoging. De gemeente biedt huurders informatie en raad, alsmede acties om zelf direct te kunnen besparen op energie (direct bespaar actie).

Waar haal je informatie vandaan over isoleren, dubbel glas etc.

Op de website www.duurzamestad.denhaag.nl of loop binnen bij een Hou van je Huis punt (Denneweg 62a).

Vragen over participatie en communicatie

Hoe kunnen expats bijdragen in de wijk?

De gemeente werkt samen met (groepen) bewoners. In de Programmabrief Duurzaamheid (RIS309860), is te lezen op welke manier (pagina, 6, 7 en 8). Ook expats kunnen hieraan bijdragen. Voor expats geldt dat ze ook aan energiebesparing (en dus minder CO2 uitstoot) kunnen doen. Ook als expats niet in een eigen woning wonen. Bijvoorbeeld door bewust met de cv om te gaan met een slimme thermostaat, die lager verwarmt (of minder ruimtes) als je slaapt of niet thuis bent. Meer informatie over duurzaamheid is te vinden via www.denhaag.nl/sustainability Daar staan leuke tips bijvoorbeeld over ‘facade gardens’ (geveltuintjes) en car sharing.

Hoe kan ik bijdragen? Maakt het iets uit als ik iets doe (isoleren, met ov) als mijn buurman het niet doet? Hoe kan ik mijn buurman meenemen?

Iedereen kan zijn of haar steentje bijdragen door de eigen CO2-uitstoot te verlagen. Buren kan je meenemen door er met elkaar over te praten en ideeën uit te wisselen.
Woont u in een VvE en lukt het niet om uw buren mee te krijgen bij verduurzaming? Neem dan contact op met de VvEBalie, zij kunnen adviseren en bemiddelen.

Hoe wordt inzicht geboden in de stappen die worden genomen en geboekte progressie richting CO2-neutraal?

De gemeente Den Haag rapporteert elk jaar in de Programmabrief Duurzaamheid.

Can the municipality create an energy point?

If by ‘energy point’ a central place or front office is meant, the municipality of the Hague has the ‘Hou van je huis’ offices in the city where all inhabitants of the Hague are welcome for more information about sustainability, housing and so forth.

Hoe gaat de gemeente zelf het goede voorbeeld geven?

Duurzaamheid heeft gemeentebreed de aandacht. Wat betreft de eigen bedrijfsvoering: hierover valt uitgebreid te lezen in de Programmabrief Duurzaamheid (RIS309860), pagina 20.

Hoeveel budget is er voor communicatie over maatregelen tegen klimaatverandering bij de gemeente?

De uitvoering van de communicatie over klimaatveranderingen is binnen de gemeente op meerdere plaatsen belegd. Binnen de begrotingen die door de raad voor diverse structurele taken (zoals onderhoud en verduurzaming van woningen en gebouwen, groenbeheer, onderhoud van waterafvoer etc.) en voor incidentele taken maken de diverse teams een gedetailleerde begroting per jaar. Er zijn dus incidentele uitgaven en structurele uitgaven die per periode zeer kunnen verschillen. Kosten voor communicatie zijn soms duidelijk zichtbaar in overkoepelende communicatieplannen en -begrotingen, maar soms onderdeel van gedetailleerde projectplanning. Er is over het algemeen voldoende budget beschikbaar. Voor alleen het programma energietransitie bijvoorbeeld is er in 2022 ongeveer 250.000 euro beschikbaar voor communicatie over de warmtevisie van de gemeente en de plannen die daaruit voortvloeien.

Is de overheid/ gemeente ervan bewust dat inwoners behoefte hebben aan eventuele begeleiding?

Jazeker. Daarom probeert de gemeente middels subsidies en informatieloketten inwoners te helpen. Op de website Duurzame Stad zijn alle subsidies terug te vinden. Hier staat ook een antwoord op veelgestelde vragen.

Wat zijn de bestaande subsidieregelingen van de gemeente?

Op de website Duurzame Stad zijn alle subsidies terug te vinden

Kan er meer informatie in Engels?

Het gemeentelijke beleid is dat we in het Nederlands communiceren, tenzij er sprake is van ernstige risico’s bijvoorbeeld voor de volksgezondheid. Ook worden uitzonderingen gemaakt als er sprake is van rechtsongelijkheid. Bij andere situaties overwegen we soms om informatie in meerdere talen te verstrekken, bijvoorbeeld wanneer van inwoners een handeling wordt gevraagd. Wel wordt steeds een afweging gemaakt tussen de verwachte investering en het aantal te bereiken mensen.

Kan Den Haag druk uitoefenen op andere lagen van de overheid, voorbij het lokale mandaat? Bijvoorbeeld de nationale overheid?

Ja, dat kan. Dat doet de gemeente bijvoorbeeld door samen te werken met andere gemeenten via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Hoe gaat de gemeente om met mensen die niet van het gas af willen?

De gemeente ziet het als haar plicht om zorg te dragen voor een duurzame, sociale en toekomstbestendige stad. Een groot deel van de huizen en gebouwen zullen daarom tussen en 2030 aangepast worden voor de overstap van fossiele energie naar schone energie. Al die huizen zijn echter niet in het eigendom van de gemeente; we kunnen en willen niemand dwingen, maar we willen mensen wel op goede ideeën brengen. Per wijk en buurt kijken we naar de meest passende en betaalbare schone warmeopties. En middels subsidies helpen we eigenaren met de overstap.
Het is belangrijk om rekening te houden met keuzevrijheid voor en betrokkenheid van bewoners. De gemeente kan (op dit moment) niks afdwingen. Het kan wel zijn dat daar in de toekomst wet- en regelgeving voor gaat komen.

Voorbeelden daarvan zijn:

  • Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). Dit wetsvoorstel zou – als alles goed gaat – gemeenten per 2024 een zogehete ‘aanwijsbevoegdheid’ geven om gebieden aan te wijzen waarbij (binnen een redelijke termijn) de gaskraan wordt dichtgedraaid.
    • Keuzevrijheid blijft cruciaal, eigenaren kunnen dus niet gedwongen worden om aangesloten te worden op een warmtenet. Maar wel dat er geen gas geleverd meer wordt.
  • De Europese Commissie werkt aan een wetsvoorstel waarbij er een ‘verbod’ zou komen op label G woningen per 2030 en op label F woningen in 2033. Lidstaten zouden dit zelf nog moeten vormgeven uitwerken.

Wat zijn de mogelijkheden voor burgerinitiatieven/ initiatieven op wijkniveau?

Kijk voor informatie en inspiratie eens op de website Duurzame stad Den Haag

Vragen over regelgeving en betaalbaarheid

Hoe hoog is de bereidheid en bewustzijn in de wijk over individuele verduurzaming in en rondom de woning? (statenkwartier)

We hebben hier als gemeente geen inzicht in. Er zijn geen concrete cijfers. We hebben bij team duurzaamheid wel het idee dat de belangstelling naar isoleren van de eigen woningen toeneemt, mede door de prijsverhogingen van energie en de discussie rond het gasverbruik en de aanvoer uit Rusland.

Waar ‘dwingt’ de gemeente af dat eigen, Nederlands, internationaal welzijn, dienstverlening, sociale woningbouw, commerciële bebouwing, etc. en/of actie duurzaam is, en zo nee, waarom niet?

In de klimaatwet zijn er nationale en internationale doelen afgesproken om klimaatverandering tegen te gaan, en Nederland te beschermen tegen de gevolgen ervan.
De gemeente Den Haag werkt aan de bewustwording rond duurzaamheid en maakt daarover afspraken. Een aantal voorbeelden:
– Via Maatschappelijk Verantwoord Inkopen weegt duurzaamheid mee in grote aanbestedingen;
– De gemeente neemt duurzaamheid op in de algemene subsidieverordening;
– De gemeente hanteert instrumenten zoals GPR en BREEAM of concept-puntensysteem voor natuurinsclusief bouwen (NIB) voor duurzame bouw. Een mooi voorbeeld hiervan is Amare. Duurzaamheid wordt waar relevant als criterium meegenomen bij het verlenen van vergunningen.
– Duurzaamheid is oa. opgenomen in de Agenda Groen (2016), de Agenda Ruimte voor de Stad (2016) Het Gemeentelijk rioleringsplan (2015)
Meer hierover is te lezen in de Nota Duurzaamheid

Wat kan ik als burger zonder koopwoning en auto eigenlijk doen?

Iedereen kan zijn of haar steentje bijdragen door de eigen CO2-uitstoot te verlagen. Voor huurders kan hierbij gedacht worden aan kleine energiebesparende maatregelen (bijvoorbeeld tochtstrips, radiatorfolie, LED-lampen). Op de website van Milieu Centraal kan je lezen hoeveel CO2 je (huishouden) uitstoot en wat je kan doen om deze CO2-uitstoot te verlagen.

Ook kan elke huurder zijn/haar verhuurder vragen om tegen huurverhoging energiebesparende maatregelen aan te brengen. Als de verhuurder weigert of de huurverhoging onredelijk is, staat het de huurder vrij dit te laten beoordelen door de huurcommissie of de rechter. De rechter kan de verhuurder verplichten energiebesparende maatregelen te treffen tegen een redelijke huurverhoging.

Hoe zorgen we ervoor dat er geen monopolie ontstaat bij warmtenetten?

De gemeente Den Haag volgt daarin landelijke wet- en regelgeving. Er is bij warmtenetten (meestal) geen keuze tussen meerdere warmteleveranciers. De gemeente Den Haag zet wel in op een diverse mix van lokale en duurzame bronnen, hierover is op pagina 9 van de concept-transitievisie warmte (RIS311707) meer te lezen.

How can the municipality work with the government to assure that businesses are energy friendly and not taking advantage of loops in the laws?

For companies and businesses there are several regulations imposed by the central government. For example, if a business uses more than 50.000 kWh of electricity and/or 25.000 m3 of natural gas, there is an energy saving obligation. Companies and businesses with more than 250 employees or a yearly profit of 50 million need to carry out an energy saving examination (EED, Energy Efficiency Directive). There are also several subsidies available.

Is de gemeente bereid om 0,0% leningen te verschaffen aan burgers die hun huis willen isoleren?

Het is landelijk reeds mogelijk om tegen een lage rente een Energiebespaarlening af te sluiten. Door een financiële bijdrage van de gemeente Den Haag is de Energiebespaarlening sinds 1 januari 2022 met een volledige rentevergoeding beschikbaar voor individuele woningeigenaren in Den Haag. Dit houdt in dat je als individuele woningeigenaar (maar niet als VvE) in 2022 een Energiebespaarlening af kunt sluiten waarover je geen rente hoeft te betalen.

Heeft Den Haag voldoende middelen voor energietransitie?

Om de energietransitie voor elkaar te krijgen zijn miljarden nodig, alleen al voor Den Haag. Iedere partij in de stad zal hieraan bij moeten dragen. Vanuit de Eneco-middelen heeft de gemeente Den Haag bedragen gereserveerd voor duurzaamheid en energietransitie. Hierover is meer te lezen in het Bestedingsplan Enecomiddelen Duurzaamheid en Energietransitie (RIS306372). De gemeente kijkt echter ook naar het Rijk voor subsidies en middelen.

Hoe denkt de gemeente de verduurzaming en de transitie mede te financieren? Wat is de langetermijnvisie? Het gaat toch vooral om de toekomst van volgende generaties?

Om de energietransitie voor elkaar te krijgen zijn miljarden nodig, alleen al voor Den Haag. Iedere partij in de stad zal hieraan bij moeten dragen. Vanuit de Eneco-middelen heeft de gemeente Den Haag bedragen gereserveerd voor duurzaamheid en energietransitie. Hierover is meer te lezen in het Bestedingsplan Enecomiddelen Duurzaamheid en Energietransitie (RIS306372). De gemeente kijkt echter ook naar het Rijk voor subsidies en middelen.

Wat doet de gemeente met nieuwe ideeën zoal accu’s?

Iedereen mag thuisbatterijen thuis (laten) plaatsen. Voor collectieve (buurt)batterijen experimenteert Stedin (netbeheerder in Den Haag) met mogelijke toepassingen in de toekomst. De gemeente Den Haag heeft (nog) geen beleid op het gebied van batterijen/accu’s.

Is de gemeente bereid om regentonnen te subsidiëren/faciliteren? Bijv. een actie dat ze gratis worden geplaatst?

De gemeente geeft geen gratis regentonnen weg. Via het wijkinitiatieven budget worden er wel buurtacties ondersteund. Kijk bijvoorbeeld eens op de website van Duurzaam Den Haag.

Hoe kan energie gezamenlijk opgewekt worden? Waar kan vergroend worden? Kan subsidies inkomen afhankelijk worden?

Via energiecoöperaties kunnen inwoners een zonnepaneel kopen op een dak van bijv. een school. VvE’s kunnen kiezen voor zonnepanelen, zonnecollectoren. Kijk voor acties eens: https://www.denhaag.nl/nl/in-de-stad/natuur-en-milieu/duurzaamheid/doe-mee-aan-een-project-voor-schone-energie-in-uw-buurt.htm

Kan subsidie inkomensafhankelijk worden gemaakt?

De gemeente zorgt ervoor dat iedereen mee kan doen in de overstap naar schone energie. Daarbij hebben we expliciet aandacht voor bewoners die niet of beperkt de mogelijkheid hebben zelf in verduurzaming te investeren. Ook huurders ondersteunen we in het terugbrengen van het energieverbruik.
Voor Ooievaarspashouders zijn er acties zoals de duurzame cadeaukaart.
In de Subsidieregeling Wonen op schone energie, zijn ook subsidieproducten ontwikkeld voor Ooievaarpashouders. Ooievaarpashouders kunnen het interesseformulier invullen op deze pagina en dan worden ze begeleid in de mogelijkheden. Subsidie kan oplopen tot 75% van de werkelijke kosten.

Vragen over het proces

Heeft Den Haag voldoende kennis voor energietransitie?

Ja, de gemeente Den Haag heeft de afgelopen jaren een stevig programmateam Energietransitie neergezet, bestaande uit zo’n 40-50 fte. Daarnaast maakt de gemeente zo veel mogelijk gebruik van de kennis van bewoners, ondernemers en betrokken partners. Tot slot maken we, daar waar nodig, gebruik van kennisinstituten en adviesbureaus.

Dit gezelschap is niet representatief voor de hele wijk – ik schat in weinig mensen met een laag(midden) inkomen. Gaat dit duidelijk gemaakt worden bij het eindverslag?

De deelnemers zijn geselecteerd op basis van loting. We hebben bewoners geloot op leeftijd, geslacht, postcode en woonsituatie (koop/particuliere huur/sociale huur). Hoe representatief de groep echt is geweest wordt duidelijk in het eindrapport. Er staat ook een toelichting over de loting op de openbare website over de burgerberaden en op de gesloten website over de burgerberaden.

Wanneer neemt de raad een beslissing over de uitkomsten van dit beraad?

Een precieze datum is nog niet bekend. Wat wel bekend is, is dat de adviezen van dit burgerberaad zonder wijzigingen aan de gemeenteraad zullen worden gepresenteerd. Deelnemers aan het beraad worden via een speciale informatiepagina op de hoogte gehouden van het proces. Op deze pagina vindt u praktische informatie over het burgerberaad, inhoudelijke terugkoppeling van bijeenkomsten en informatie over het politieke vervolgproces. We informeren deelnemers over het moment waarop de gemeenteraad over de adviezen beslist. Daar kun je bij aanwezig zijn.

Hoe verloopt verdere info voorziening aan mij en wijk?

Deelnemers aan het beraad worden via e-mail en een speciale informatiepagina op de hoogte gehouden van het proces. Op deze pagina vindt u praktische informatie over het burgerberaad, inhoudelijke terugkoppeling van bijeenkomsten en informatie over het politieke vervolgproces. Tussen de bijeenkomsten wordt de informatie en kennis die is gedeeld tijdens de bijeenkomst ook op deze website geplaatst. Andere bewoners in de wijk en stad die niet deelnemen worden op de hoogte gehouden van het burgerberaad via verschillende kanalen in de wijk en de stad. Denk aan de gemeentelijke website en sociale mediakanalen. Suggesties voor goede kanalen zijn welkom.

Hoeveel effect hebben deze bijeenkomsten daadwerkelijk?

De gemeente heeft inwoners nodig bij het tegengaan van klimaatverandering. Daarom zijn we benieuwd naar het perspectief van inwoners op dit onderwerp en naar alle ideeën die het beraad op zal leveren. De gemeenteraad neemt de uiteindelijke beslissing. Hoe de gemeenteraad met de uiteindelijke adviezen van het burgerberaad omgaat, valt niet helemaal te voorspellen. Wél heeft de (vorige) gemeenteraad zelf gevraagd om een burgerberaad. Daarnaast noemen vrijwel alle huidige partijen in de gemeenteraad het burgerberaad als een belangrijk middel om met inwoners in gesprek te gaan. We gaan er daarom vanuit dat de gemeenteraad de adviezen serieus zal behandelen en beoordelen.

Daarnaast is de gemeente Den Haag is benieuwd naar het middel burgerberaden. We hopen ten eerste dat mensen dit burgerberaad als nuttig en vertrouwd ervaren. Dat er verschillende perspectieven met betrekking tot klimaatverandering zijn uitgewisseld, dat de gemeentelijke politiek het perspectief van inwoners mee kan nemen in hun besluitvorming en dat deelnemers elkaar als wijkgenoten beter hebben leren kennen. Om lessen te trekken uit het proces heeft de gemeente Den Haag onderzoekers van de Haagse Hogeschool en de Hogeschool van Amsterdam gevraagd het burgerberaad te onderzoeken. Hiervoor hebben zij deelnemers een vragenlijst laten invullen voorafgaand aan het beraad. Dat doen zij ook achteraf. Tot slot zullen zij een aantal deelnemers interviewen over hun ervaringen in het burgerberaad. Hiermee worden de effecten van het burgerberaad onderzocht.

Waar gaat de informatie heen, en hoe maken zij besluiten over wat er mee gebeurt?

De adviezen van dit burgerberaad zullen zonder wijzigingen aan de gemeenteraad worden gepresenteerd. Zij maken op basis van de adviezen en eventuele extra informatie een definitieve beslissing. Wat de gemeenteraad zal beslissen, valt niet helemaal te voorspellen. Wél heeft de (vorige) gemeenteraad zelf gevraagd om een burgerberaad. Daarnaast noemen vrijwel alle huidige partijen in de gemeenteraad het burgerberaad als een belangrijk middel om met inwoners in gesprek te gaan. We gaan er daarom vanuit dat de gemeenteraad de adviezen serieus zal behandelen en beoordelen.

Hoe gaat de gemeenteraad de uitkomsten van dit burgerberaad incorporeren in toekomstig beleid?

Dat hangt af van de adviezen. Als een advies direct past binnen bestaand beleid, budget en capaciteit is een advies gemakkelijk uit te voeren. Als dat niet zo is, zal de gemeenteraad moeten beslissen of zij het bestaande beleid, budget of capaciteit willen aanpassen op het advies van het burgerberaad.

Wat is de window: 1, 5, 10 jaar, raadsperiode? Goede terugkoppeling van resultaten burgerraadpleging (dit beraad, maar ook andere enquetes) en de politieke vertaling daarvan.

Het burgerberaad mag zelf beslissen over het soort adviezen dat ze geeft. Dat kunnen korte termijn adviezen zijn, maar ook lange termijn adviezen. Deelnemers aan het beraad worden via een speciale informatiepagina op de hoogte gehouden van het proces. Op deze pagina vindt u praktische informatie over het burgerberaad, inhoudelijke terugkoppeling van bijeenkomsten en informatie over het politieke vervolgproces. Tussen de bijeenkomsten wordt de informatie en kennis die is gedeeld tijdens de bijeenkomst ook op deze website geplaatst. Andere bewoners in de wijk en stad die niet deelnemen worden op de hoogte gehouden van het burgerberaad via verschillende kanalen in de wijk en de stad. Denk aan de gemeentelijke website en sociale mediakanalen. Suggesties voor goede kanalen zijn welkom.

Krijgen wij een terugkoppeling van de uitkomsten van fase II, ook als ik daar zelf niet aan deelneem?

Ja. Verslagen, informatie over het vervolgproces en de uiteindelijke adviezen worden openbaar gedeeld met alle inwoners uit Den Haag via verschillende kanalen van de gemeente Den Haag. Denk aan de gemeentelijke website en sociale mediakanalen. Andere suggesties voor goede kanalen zijn altijd welkom.

Krijgen we terugkoppeling wat de gemeenteraad hiermee gaat doen?

Deelnemers aan het beraad worden via een speciale informatiepagina op de hoogte gehouden van het proces. Op deze pagina vindt u praktische informatie over het burgerberaad, inhoudelijke terugkoppeling van bijeenkomsten en informatie over het politieke vervolgproces. Tussen de bijeenkomsten wordt de informatie en kennis die is gedeeld tijdens de bijeenkomst ook op deze website geplaatst. Andere bewoners in de wijk en stad die niet deelnemen worden op de hoogte gehouden van het burgerberaad via verschillende kanalen in de wijk en de stad. Denk aan de gemeentelijke website en sociale mediakanalen. Suggesties voor goede kanalen zijn welkom.

Waarom is het Statenkwartier als voortrekker uitgekozen? Het is qua bouw een oude wijk dus problematisch

Iedere wijk is anders, kent zijn eigen uitdagingen en vraagt daarom om een eigen aanpak. We zijn júist benieuwd hoe de bewoners van de wijk daar tegenaan kijken. De gemeente Den Haag is voor iedere wijk aan de slag met een aanpak voor de wijk (RIS310197). De gemeente Den Haag leert de komende tijd van het middel burgerberaden, door in twee wijken hiermee te starten. Het zijn twee wijken met verschillende woonomgevingen en daarom verschillende aanpakken. Als het burgerberaad als middel succesvol wordt gevonden, kan de gemeente besluiten om in meer wijken een burgerberaad te organiseren.

Hoe wordt terugkoppeling georganiseerd nadat er input wordt geleverd?

Deelnemers aan het beraad worden via een speciale informatiepagina op de hoogte gehouden van het proces. Op deze pagina vindt u praktische informatie over het burgerberaad, inhoudelijke terugkoppeling van bijeenkomsten en informatie over het politieke vervolgproces. Tussen de bijeenkomsten wordt de informatie en kennis die is gedeeld tijdens de bijeenkomst ook op deze website geplaatst. Andere bewoners in de wijk en stad die niet deelnemen worden op de hoogte gehouden van het burgerberaad via verschillende kanalen in de wijk en de stad. Denk aan de gemeentelijke website en sociale mediakanalen. Suggesties voor goede kanalen zijn welkom.

Wat is de termijn? (lang/ kort/ beide).

Het burgerberaad mag zelf beslissen over het soort adviezen dat ze geeft. Dat kunnen korte termijn adviezen zijn, maar ook lange termijn adviezen.

Wat is de scope? Welke onderwerpen gaan we behandelen? Hoe komen we in drie avonden tot concrete punten?

De deelnemers bepalen tijdens fase 1 van het beraad gezamenlijk over welke thema’s het burgerberaad precies gaat adviseren. Het burgerberaad mag zelf beslissen over het soort adviezen dat ze geeft. Dat kunnen korte termijn adviezen zijn, maar ook lange termijn adviezen. De scope van de adviezen ligt dus niet vast. Fase 2 van het beraad bestaat uit drie bijeenkomsten. De eerste bijeenkomst staat in het teken van informatie krijgen over de thema’s die in fase 1 zijn bepaald. De tweede bijeenkomst staat in het teken van uitwisselen van ideeën en perspectieven met wijkgenoten. De derde bijeenkomst staat in het teken van adviezen formuleren. In totaal komt het burgerberaad dus in 4 avonden (de bijeenkomst van fase 1 meegeteld) tot concrete adviezen. Ambtenaren van de gemeente en experts helpen het burgerberaad bij het geven van informatie, beantwoorden van vragen en (waar nodig) bij het schrijven van adviezen.

Kan het Statenkwartier los worden gezien van maatregelen die uniform voor geheel van Den Haag gelden?

Het Statenkwartier kan niet los gezien worden van maatregelen die voor de hele gemeente gelden. Wel is het zo dat iedere wijk in Den Haag uniek is, en daarom vraagt om een eigen aanpak (zie ook RIS310197). Het burgerberaad mag zelf beslissen waar de maatregelen die zij bedenkt over gaan: over wat er op wijkniveau gebeurt, of over wat er op gemeentebreed niveau gebeurt. Waar het burgerberaad wel over na moet denken, is de haalbaarheid van het uitvoeren van de adviezen. Als een advies direct past binnen bestaand beleid, budget en capaciteit is een advies gemakkelijk uit te voeren. Als dat niet zo is, zal de gemeenteraad moeten beslissen of zij het bestaande beleid, budget of capaciteit willen aanpassen op het advies van het burgerberaad. Experts van de gemeente kunnen helpen bij het toetsen op haalbaarheid, maar de deelnemers hebben zelf zeggenschap over wat er in de uiteindelijke adviezen komt te staan.

Waarom speelt alleen geld een rol bij de gemeente Den Haag. Wel miljoenen voor speeltjes van wethouders, maar geen geld voor klimaat transitie. Meer sturing en knopen doorhakken. Laat zien dat klimaat belangrijk is – moestuinen stimuleren, ruimte voor vrij maken.

De gemeente onderneemt veel op het gebied van de energietransitie. Zie voor een overzicht de website Duurzame Stad Den Haag
Als het burgerberaad vindt dat er meer geld vrijgemaakt moet worden voor de energietransitie, dan kan het beraad dit adviseren aan de gemeenteraad. De deelnemers van het burgerberaad kunnen ook aangeven waar dat geld aan uitgegeven moet worden.